Teknoloji mi İlişkiyi Bozar, Yoksa Bozulan İlişki mi Teknolojiye Sığınır?
Yazı Dizisi: İlişkilerin Anatomisi (Bölüm 1)
Özet: Akıllı telefonlar ilişkileri gerçekten bozar mı, yoksa biz çoktan bozulan ilişkilerimizden kaçmak için mi ekranlara sığınıyoruz? Bu bölümde yüksek lisans tezimden yola çıkarak “Kendini Seçme Hipotezi”ni ve dijital duvarlarımızı inceleyeceğiz.
Tarkan’ın şarkılarını veya romantik klişeleri bir kenara bırakalım.
Gerçek sahne şu: Aynı kanepedesiniz, aranızda 30 santim mesafe var ama aslında birbirinizden kilometrelerce uzaktasınız. Odanın sessizliğini sadece parmaklarınızın ekrana vurma sesi ve bildirim ışıkları bozuyor.
Çoğunuzun aklından şu geçiyor: “Telefon çıktı mertlik bozuldu.”
Sanki telefon olmasa sabah akşam birbirini duvara yaslayacakmış gibi.
Akıllı telefon bağımlılığı ve ilişkiler birbirini doğuran, yaratan şeyler değil ki. Telefonu günah keçisi ilan etmek kolay! Etten kemikten değil, sorumluluk yok, etkileşim yükü yok.
Ama bir Psikolog ve Aile Danışmanı olarak, tezimde derinlemesine incelediğim o rahatsız edici gerçeği yüzünüze söylemek zorundayım: Sorun telefonunuzda değil, kaçtığınız o boşlukta.
Bilim buna “Kendini Seçme Hipotezi” diyor. Bence bir tür dijital sığınağı anlatıyor.
Anlattıklarım size değdiyse, burada bir an durmak iyi olabilir.
Telefon İlişkiyi Öldürmez, Ölmekte Olan İlişkiyi Gömer
Hakim görüş size “Telefon dikkati dağıtır, ilişkiyi bozar” der. Bakkal hesabı gibi kolay.
Kendini Seçme Hipotezi ise bunun tam tersini savunur: Teknoloji, ilişkisel sorunların bir nedeni değil, halihazırda başlamış olan duygusal kopuşun bir sonucudur.
Elinizdeki o cihaz, ilişkinizin katili değil, kanayan bir yaranın üzerine yapıştırdığınız devletin bedavaya dağıttığı artık tutmayan o ucuz yara bandıdır.
Biraz Bilim: Sosyal Medya ve Duygusal Kopuş İlişkisi
Bu hipotezin mimarı Abbasi’nin yürüttüğü ve yüzlerce evli bireyi incelediği araştırmalar, yukarıda anlattığım gerçeği ortaya koyuyor: Bir ilişkide duygusal kopuş (disengagement olan) arttıkça, sosyal medya bağımlılığı da artıyor.
Veriler bize net bir şey söylüyor: İlişkinize ne kadar sadık olursanız olun, eğer partnerinizden o duygusal onayı alamıyorsanız, yatırımınızı dijital platformlara kaydırıyorsunuz. Eşinizle kuramadığınız o dostluğu, Instagram’ın dopamin dolu dehlizlerinde arıyorsunuz.
Neden alkol veya kumar değil de sosyal medya peki? Çünkü Abbasi’ye göre en ucuz ve masrafsız kaçış yolu bu. Partnerinden “Sen değerlisin” mesajını alamayan beyin reddedilme duygusuyla beraber gidiyor bunu bir başkasının like’ında arıyor.
Gottman ve Dijital Duvar Örme
John Gottman’ın ilişkilerin mahşerinin dört atlısından biri dediği “duvar örme” (stonewalling) davranışı, artık surat asarak yapılmıyor. Akıllı telefon bağımlılığı ve ilişkiler çağında artık o duvar, elinizdeki 6.7 inçlik ekranla örülüyor.
Bu süreç Gottman’ın “Mesafe ve İzolasyon Şelalesi”ne dönüştüğünde şunlar oluyor:
- Duygusal İflas: İlişkiden umudunu kesen taraf, duygusal sermayesini telefona yatırıyor.
- Paralel Hayatlar: Aynı evde yaşayan ama ruhsal olarak farklı galaksilerde gezen iki yabancıya dönüşüyorsunuz (Abbasi & Alghamdi, 2017).
Bakın tekrar söylüyorum: Suçu akıllı telefona atmak, sorumluluktan kaçmaktır.
Cesaretin Var Mı Aşka?
Gerçek otonomi, o ekranı kapatıp yanınızdaki “yabancıya” bakma cesaretini göstermekte.
Eğer partnerinizin veya kendinizin dijital bir duvarın arkasına saklandığını hissediyorsanız, suçlu aramayı bırakıp, kaynağa yani ilişkiye inme vaktiniz gelmiştir.
Telefonun bir suçu yok. Her işinizi görüyor. Sizin ilişkinizde iş var mı siz ona bakın.
Bu yazı serisinde, tezimin ışığında ilişkilerdeki kaçış mekanizmalarını deşifre etmeye devam edeceğim.
İlişkinin herhangi bir alanında dijitale kaçış hissediyor musun?
Eğer akşamları aynı koltukta oturtuduğunuz halde aranızdaki o sessizliği telefonla maskelemekten yorulduysanız ve döngüyü nasıl kıracağınızı bilmiyorsanız; bitirme tezimdeki metodolojiyi uyguladığım Bireysel Strateji Seansı için buraya tıklayarak ön görüşme randevusu alabilirsiniz. Bu sessizliği bugün bozmazsanız yarın daha da derinleşecek.
Kaynaklar
Abbasi, I. S. – The Link Between Romantic Disengagement and Facebook Addiction: Where Does Relationship Commitment Fit In? The American Journal of Family Therapy.
Abbasi, I. S. – Social Media and Committed Relationships: What Factors Make Our Romantic Relationship Vulnerable? Social Science Computer Review.
Pazar sabahları 9’da e-bülten gönderiyorum. Son sayı belirsizliğe tahammülsüzlük hakkındaydı, buradan okuyabilirsin.
